O'zbek qarindoshlik atamalari: amaki, tog'a, xola, amma
Shajara yozayotganda eng ko'p to'xtaladigan joy — atama. Amaki va tog'a ni ruscha дядя deb bir xil tarjima qilish shajarani buzadi, chunki o'zbek tilida bu ikkisi butunlay boshqa tomonni bildiradi.
Ota tomoni va ona tomoni
Amaki — otaning akasi yoki ukasi. Amma — otaning opasi yoki singlisi.
Tog'a — onaning akasi yoki ukasi. Xola — onaning opasi yoki singlisi.
Ya'ni tomonni atamaning o'zi aytib turadi: amaki va amma — ota tomoni, tog'a va xola — ona tomoni. Rus va ingliz tillarida bu farq yo'q, shuning uchun tarjima qilinganda yo'qoladi.
Bobo va buvi darajalari
Bobo — otaning yoki onaning otasi. Buvi — otaning yoki onaning onasi.
Katta bobo (yoki buva bobo) — bobonikining otasi, ya'ni uchinchi avlod.
Ayrim hududlarda ota tomoni va ona tomoni uchun alohida so'zlar ishlatiladi. Shajara yozayotganda bu farqni izohda saqlab qolgan ma'qul — bu ma'lumot, shevaga oid tafsilot emas.
Pastga qarab: nevara, chevara, evara
Farzand — o'g'il yoki qiz. Nevara — farzandning farzandi. Chevara — nevaraning farzandi. Evara — chevaraning farzandi.
Jiyan — aka-uka yoki opa-singilning farzandi.
Quda tomoni
Quda — farzandlar uylantirilgach, ikki oila o'rtasidagi munosabat.
Kelin — o'g'ilning xotini. Kuyov — qizning eri. Qaynota va qaynona — turmush o'rtoqning ota-onasi.
Bu atamalar qon-qarindoshlikni emas, nikoh orqali bog'lanishni bildiradi. Shajarada ular alohida turdagi bog'lanish sifatida yozilishi kerak.
Savol-javob
Amaki bilan tog'aning farqi nima?
Amaki — otaning aka-ukasi, tog'a — onaning aka-ukasi. Ikkalasi ham ruschada дядя deb tarjima qilinadi, o'zbekchada esa qaysi tomon ekanini bildiradi.
Amma bilan xolaning farqi nima?
Amma — otaning opa-singlisi, xola — onaning opa-singlisi.
Nevara bilan jiyan bir xilmi?
Yo'q. Nevara — farzandingizning farzandi, jiyan — aka-ukangiz yoki opa-singlingizning farzandi.